Beynəlxalq star-sistemə doğru

Beynəlxalq star-sistemə doğru

0 rəylər

Bu illər ərzində Avropada çəkilən filmlərin keyfiyyəti bütöv kino sənayesinə təsirsiz ötüşmədi. Bir tərəfdən ABŞ kino sənayesi Atlantik okeanın o biri sahilində baş verənlərin öz tamaşaçıları üçün maraqlı olduğunu qəbul etməli idi. Buna görə də onlar qeyri-ingilis dilində çəkilən filmləri subtitrlərlə nümayiş etdirmək üçün yeni kino salonları açmağa başladılar. Nəticə etibarilə Avropa kinosunda uğur qazanmış aktyorlar beynəlxalq ulduzlara çevrilir və müxtəlif ölkələrin kinoşünaslarının diqqətini cəlb etməyə başlayır.

İstedadlı kinoşünasları kəşf etməklə bərabər “Yeni dalğa” və “Azad cinema” ictimaiyyətə geniş proyeksiyada gənc aktyor qalereyası hədiyyə etdi. Bu fransız janrı, ən tanınmış aktyorlardan biri olan Janna Moro, detektiv və döyüş filmlərinin tanınmış simaları Alen Delon və Jan-Pol Belmondo, Enni Jirardo, Stefan Odran, “Los paraguas de Cherburgo”, “Repulsión”, “Bella del día” və “Piel de asno” filmlərinin şəksiz kraliçası Katrin Denev, “Un hombre y una mujer” ekran əsərinin unudulmaz qəhrəmanı Anuk Eymi kimi ulduzların istehsalı platformasına çevrildi. Britaniya kino cərəyanından isə Tom Kurtene və “El ingenuo salvaje”, “Camelot”, “Un hombre llamado caballo” layihələrinə qoşulan Riçard Harris, Alan Beyts və “Tom Jones”, “Dos en la carretera” lentlərindən tanınan Albert Finni kimi adlar peyda oldu və Riçard Berton və Lourens Harvi kimi aktyorların məşhurlaşmasına imkan yarandı.

Burada Böyük Britaniyada romantik qəhrəmanın klassiki kimi təsnif edilən Dirk Boqardın hadisəsini xatırlatmaq yerinə düşər. O, başqa üslubda olan layihələrdə iştirak etməklə karyerasını təhlükəyə ataraq, mürəkkəb personajları canlandırmaq imkanı əldə etmişdi. Beləliklə o, Cozef Louzi ilə “El sirviente”, Lukino Viskonti ilə “Muerte en Venecia” və Alen Rene ilə “Providence” lentlərinə çəkilməkdən yararlandı. Boqardın başına gələnlər diqqətəlayiqdir, çünki məhz o, hazır kommersiya obrazından imtina etmiş və eksperimental filmlərdə işləməklə hərtərəfli bir aktyora çevrilmək imkanı qazanmışdı. Onun bəzi həmvətənləri – Terens Stemp, Vanessa Redqreyv, Oliver Rid onun təcrübəsinə qoşuldular. Bütün Avropa ölkələrində geniş yayılan bu təcrübə “Hollywood” ulduzlarının dominantlığına son qoydu. Məşhur “star-sistem” beynəlxalq bir fenomenə çevrilmişdi. Onun bariz nümunəsi o zaman özünü göstərdi ki, ABŞ-ın bəzi məşhur aktyorları öz xidmətlərini Avropa kinosuna təklif etdilər. Bu isə imkan verdi ki, Bört Lankasteri “El gatopardo” Henri Fondanı “Mi nombre es ninguno”, onun qızı Ceyni “Todo va bien”, Elliott Quldu Börqmanın rejissorluğu ilə çəkilmiş “La carcoma”, Marlon Brandonu “El último tanqo en París” və Cək Nikolsonu “El reportero de Antonioni” ekran əsərlərində görə bilək.

Hər halda prodüserlər filmlərinin uğurlu alınması üçün ABŞ-da ulduz axtarışına çıxmaq məcburiyyətində qalmırdılar. İtaliya, Fransa, Böyük Britaniya, Almaniya və hətta İspaniyada tamaşaçıların bəyəndiyi gözəl və artıq dünyanın yarısında populyarlaşan aktrisalar var idi. Bu, Marselo Matroyanni, Sofi Loren, Maykl Keyn, Culi Kristi və “Precio de la muerte” filmində rejissor Kerol Ridin arzularını yerinə yetirən, həmçinin “French Connection”da yaramaz roluna görə tanınan və rejissor Luis Bunuellə “Tristana” ekran əsərində çalışan İspaniyanın yaraşıqlı aktyoru Fernando Rey üçün gözəl anlar idi.

Ümumi şəkildə olsa da, 1960-1970-ci illərdə iri addımlar atan qeyri-adi komediya ustalarını xatırlatmaq yerinə düşər. Cerri Luis “El profesor chiflado” və digər məzmunsuz komediya filmlərində bütün gücünü nümayiş etdirdi. Cək Lemmon “El apartamento”, “La carrera del siglo” əsərlərində insanları əyləndirdi, həmçinin “En bandeja de plata”, “La extraña pareja”, “Primera plana” filmlərində Uolter Mattau ilə cütlük yaratdı. Lui de Funes “El gendarme de Saint Tropez”, “Fantomas vuelve” və “Las locas aventuras de Rabbi Jacob” ekran əsərlərilə Fransanın ən böyük komediya aktyorlarından biri kimi yadda qaldı. Britaniyalı Piter Sellers Stenli Kubriklə “Telefono rojo ¿volvamos hacia Moscú?” filmi üzərində işləyəndən sonra Bleyk Edvardsın “La pantera rosa” lentinə çəkilən zaman təkrarolunmaz Clouseau müstəntiqinə həyat verməklə və “El guateque” ilə yanaşı, digər əyləncəli tammetrajlı kinolentlərdə iştirak etməklə rejissor üçün mükəmməl bir aktyora çevrildi. Güman ki, Vudi Allen bu dövrün ən böyük tapıntısı idi – əvvəlcə aktyor, sonra isə ssenarist və rejissor kimi o, özünün dahiliyini “Toma el dinero y corre”, “Bananas”, “Todo lo que usted siempre quiso saber sobre el sexo pero temía preguntar”, “El dormilón” və “La última noche de Boris Grushenko” filmlərində göstərə bildi.

“Star-sistem” monopoliyası və klassik janrları sıxışdıran “sənət və esse” kinosundan sonra “Hollywood” 1970-ci illərin ortalarında heç zaman olmadığı kimi unudulmuş bir məkana çevrildi, ancaq Avropa özünün intibah dövrünü yaşayırdı. Bəzi mütəxəssislər deyirdilər ki, ABŞ kinematoqrafiyasının gələcəyi qara gələcək. Ancaq bu mütəxəssislər sonradan “Hollywood”un mühərrikini yenidən işə salacaq bir qrup gənc kinoşünasların təsirli fəaliyyətini nəzərə almırdılar. Hər halda onlar ABŞ kinosunun istiqamətini müəyyənləşdirən yeni dalğanı formalaşdırırdılar. Frensis F. Koppolanın “Padrino”, Corc Lukasın “American Graffiti”, Martin Skorsezenin “Malas calles” və Stiven Spilberqin “Tiburón” filmləri “Hollywood” üçün qarşısıalınmaz bir oyanış oldu.


Paylaş:

Bizə fikirlərinizi bildirin

* Vacib sahə

Rəylər (0)